compositie op locatie

compositie op locatie

De Rollende Band (2)

actiePosted by hansroels.be 28 Sep, 2018 10:48
Op 23 juni was er in Gent een performance van de Rollende Band. Ik heb van dit werk geen partituur gemaakt maar dit zijn de kernideeën:

<1> Vooraf wordt een 'clicktrack' gemaakt waarop (eenvoudige) ritmische patronen te horen zijn in opeenvolgende secties. De secties hebben verschillende tempi.

<2> Vooraf wordt een traject met niet te luide omgevingsgeluiden gezocht met afwisselende ondergrond en straatstenen.

<3> Tijdens de performance heeft 1 uitvoerder een zender waarmee de clicktrack wordt uitgezonden, de andere uitvoerders ontvangen deze track en horen die via 1 oortelefoon. De uitvoerders wandelen – elk met een verschillende rolkoffer – langs dit traject en proberen mee in het tempo van de volgtrack te spelen. Dit gebeurt door sneller of trager te stappen en/of de rolkoffer met een andere snelheid te trekken.


Meer info over de clicktrack

De tempi wisselen elkaar af in secties van 15 tot 90 seconden op deze track. Er is 1 basistempo (88 bpm) dat na 1 of 2 secties met een ander tempo terugkeert, de andere tempi zijn 52, 70, 121 en 154 bpm. De secties met het basistempo duren het langst (tussen 30'' en 90''), die met het heel trage (52bpm) en heel snelle tempo (154bpm) het kortst (tussen 15'' en 40''). Met de rolkoffer meespelen in het heel trage tempo is bijna onmogelijk maar ik koos dit trage tempo ook om visuele redenen: je ziet lijfelijk aan de uitvoerders dat ze proberen om koffer, straat en hun eigen lichaam in dit trage tempo te laten samenvallen. Als secties terugkomen in de clicktrack (bv. het basistempo 88 bpm) zorg ik voor eenvoudige afwisseling in de ritmische patronen: bv. door de klemtoon op een andere tel te leggen.

Meer info over het traject en tijdstip

Een veranderende, afwisselende ondergrond is te vinden door straten met verschillende straatstenen en straatbedekking te kiezen. De staat van het wegdek kan ook heel erg verschillen waardoor de ene straat veel meer putten of 'tijdelijke oplossingen' (oplapmiddelen) heeft dan een ander. Daarnaast zijn er bruggen of tunnels die soms een ondergrond van hout of staal hebben zodat ze onmiddellijk anders klinken dan een stenen straat. Op deze manieren kan je dus voor een afwisselend traject en klank zorgen.

(De uitvoerders brengen natuurlijk ook zelf een rolkoffer mee, die koffers zijn sowieso ook verschillend en hebben andere (bij)geluiden...)

Behalve de afwisseling in ondergrond is het ook zeer belangrijk dat de straten langs het traject akoestisch geschikt zijn om de rolkoffers te kunnen horen en dat je allerlei performance-mogelijkheden die het traject biedt, ontdekt. Dus tijdens het zoeken naar een traject duiken deze vragen op: is het omgevingsgeluid niet te luid (bv. te veel auto's) waardoor je de rolkoffers niet meer hoort? Zijn er geen smalle ingesloten ('city canyon') steegjes, straatjes, tunnels of parkings te gebruiken waardoor de klank en galm verandert per straat? Enigzins verbonden met het traject is de keuze van het tijdstip van de performance. Sommige straten zijn bruikbaar en rustiger op een zaterdagvoormiddag dan op een weekdag tijdens het spitsuur...


De performance op 23 juni 2018

De synchronisatie tussen rolkoffer, voetstappen en patronen in de straatstenen is slechts ten dele realiseerbaar: het is vooral een poging om samen te spelen met elkaar, de straten en de rolkoffers. Op sommige momenten lukt dit, op andere niet; op de meeste momenten lukt dit 'in zekere mate': je hoort dat de geluiden in grote lijnen qua timing samenhoren, zoals de talrijke geluiden van een oude, mechanische trein die rijdt, vertraagt, stopt en weer vertrekt.

De performance op zaterdag 23 juni was een try-out met drie uitvoerders (Nicolas Leus, Thomas Van den Eynde, Hans Roels). Onderaan staat de link naar de volledige opname, gevolgd door het traject in Gent met de timing (in deze opname). Hier is een korter fragment (mp3) op het moment dat de uitvoerders in de Donkersteeg en Onderstraat liepen.

De uitvoering verliep geconcentreerder dan verwacht: het vereist concentratie en inspanning om jezelf (voetstappen) en de rolkoffer met de clicktrack te synchroniseren. Als uitvoerder heb je ook een onvolledig beeld, je hoort vooral de clicktrack en je eigen rolkoffer. Het is de bedoeling dat in een volgende performance van de Rollende Band het publiek (dat er op deze tryout niet was, tenzij toevallig…) een tijdje kan meelopen in de parade, en zo het rolkoffer-orkest en de omgevingsgeluiden kan beluisteren. De keuze van het tijdstip, het traject (met afwisselende straatstenen) en de duur van de temposecties waren goed gelukt tijdens deze tryout. Wel zal ik ev. in een volgende uitvoering het hoofdtempo na bv. 20 minuten veranderen om voor meer afwisseling te zorgen. Ook geleidelijke tempoveranderingen (bv. een ritardando van 88bpm naar 52bpm gespreid over een halve minuut) heb ik niet gebruikt voor deze tryout maar zijn een goed idee voor volgende uitvoeringen.

Hier is de volledige opname van de tryout performance op 23 juni 2018 ( .flac bestand, 374MB, gemaakt door Bas Hendrickx die meewandelde met de uitvoerders, de micro was een Classic M MkII stereo van Johan Vandermaelen).

Dit is de ruwe timing van het traject (in Gent) op deze opname:

2'00'': Donkersteeg

3'00'': Gouden leeuwplein (onder de stadshal)

6'00'': Stadhuissteeg

7'45'': Graffitisteeg

9'50'': Onderstraat

12'00'': Langemunt

13'04'': Straatje zonder einde

14'38'': Langemunt

15'39'': Onderstraat

20'37'': kruispunt Onderstraat en Belfortstraat

21'49'': Zandberg

22'58'': Baaisteeg

24'32'': Sint-jacobsnieuwstraat

24'51'': Oude schaapmarkt

26'03'': Houtbriel

28'40'' : Kalvermarkt

29'44'': Nieuwpoort

31'37'': Ijkmeesterstraat

33'19'': Sint-jansdreef

33'39'': Oliestraat (steegje)

35'37'': Steendam

36'31'': Dodoensdreef